Innovatie in de zorg vraagt om meer ruimte voor ondernemerschap

Wat kunnen zorginstellingen doen om ondernemerschap in hun organisatie te stimuleren?Deze vraagt rijst na het lezen van het rapport ‘Ruimte voor arbeidsbesparende innovaties in de zorg’ dat de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in januari heeft uitgebracht.

Door de vergrijzing en afname van de beroepsbevolking ontstaat een gebrek aan arbeidskrachten binnen de Zorg. Het gebruik van arbeidsbesparende innovaties binnen zorginstellingen is één van de oplossingen voor dit probleem. Dat is het advies van de RVZ in het eerdergenoemde rapport. Zorg op afstand, procesverbeteringen, wassen zonder water: allemaal voorbeelden van succesvol ingevoerde innovaties. Maar arbeidsbesparende innovaties worden nog niet breed toegepast. Hoe kan dat? Uit hetzelfde rapport blijkt dat dit komt door het ontbreken van de juiste financiële prikkels en het vasthouden aan traditionele zorgverlening.

“Gebrek aan leiderschap is de belangrijkste belemmering voor arbeidsbesparende innovaties in de zorg”, zei RVZ-voorzitter Rien Meijerink tijdens de presentatie van het rapport. Van bestuurders en mid­denmanagers wordt leiderschap verwacht: visie en het betrekken van de medewerkers bij de noodzakelijke veranderingen. De Raad doet dan ook een specifiek aantal aanbevelingen op dit terrein.

In de visie van &samhoud is leiderschap dé verbindende schakel in organisaties. Een leider verbindt, bepaalt de koers en draagt zorg voor de uitvoering. Onder leiderschap verstaan we ook persoonlijk leiderschap. Het is in onze ogen niet voor niets dat de RVZ hamert op de ontwikkeling van leiderschap*. Maar de uitdagingen in de zorg vragen nog iets anders van de mensen in de zorg. Iets waarvoor hetzelfde rapport ook aandacht vraagt. En dat is ondernemerschap. Wat kenmerkt de ondernemer eigenlijk? Harvard Business School-professor Das Narayandas ziet een aantal belangrijke verschillen tussen enerzijds ‘de ondernemer’ en anderzijds ‘de manager’. Dit onderscheid maakt duidelijk wat de ondernemer drijft:

• Een ondernemer wordt gedreven door kansen (stelt de vraag: wat kan ik doen?), terwijl een manager wordt gedreven door beschikbare middelen en vaardigheden (stelt de vraag: kan ik het doen?).

• Een ondernemer is revolutionair aangelegd (onderneemt direct actie), terwijl een manager meer evolutionair is aangelegd (groeit ergens in, onderzoekt de zaken, wil bewijs zien).

• Een ondernemer werkt op vele fronten tegelijk (heeft veel rollen, taken en doelen), terwijl een manager slechts één vastomschreven doel heeft.

Een ondernemer is actief, durft en ziet kansen en mogelijkheden. Dat zijn eigenschappen die de zorg verder kunnen helpen. Om innovatie te bevorderen moet je een omgeving creëren die uitnodigt tot actie. Dat betekent dat je toestaat dat er risico’s worden genomen: initiatieven mogen mislukken. Dat houdt ook in dat je medewerkers moet belonen die het lef hebben gehad om de dingen anders en slimmer te doen. Stimuleer je medewerkers mee te denken over verbetering van werkprocessen en innovatieve ideeën. Geef het goede voorbeeld, door zelf met een innovatief initiatief te komen. Ruimte voor ondernemerschap versnelt de invoering van arbeidsbesparende innovaties.

Vorige maand verscheen een nieuw boek van Salem Samhoud en Jeroen Geelhoed over ondernemerschap: ‘Be Useful’. Het boek geeft een stappenplan voor succesvol ondernemerschap. Het goede nieuws is dat ondernemerschap te leren is, als je maar wilt! Maar het is wel nodig dat je je als leider in de zorg hiervoor openstelt. En dat vraagt op zijn beurt meer leiderschap. Zo is de cirkel weer rond. Meer leiderschap én ondernemerschap in de zorg realiseert doorbraken!

*In onze blog van 19 oktober jl. kun je meer lezen over de rol van leiderschap in de zorg en onze visie daarop.